
BIẾN TIỀM NĂNG THÀNH THỰC THỂ
Tôn Thất TuệNov 20, 2021, tôi gặp một bài bình luận rất "biện chứng" chống ý kiến so sánh thầy giáo với người chèo đò. Nhất là danh từ nầy có phần "khiếm nhã" cho một nghề cao quý mà văn hóa xưa xem cao hơn cha, chỉ thua vua. Không nhớ bài viết lúc nào trên blogspot riêng; người viết thuộc hoàng gia Huế đã từ trần 2023.
Theo tôi, đưa đò ngang như đưa đò Thừa Phủ là một nghề như mọi nghề, không có gì hèn, chỉ kiếm tiền ít hơn giáo sư. Có lẽ hình ảnh người đưa đò bắt nguồn từ Phật giáo, độ người, đưa người từ bến mê qua bến giác. Thầy giáo đưa mình từ chỗ dốt qua chỗ sáng. Phật Thích Ca thường tự ví mình là thầy thuốc, là người chèo thuyền, gọi là thuyền sư. (vì không biết điều nầy, tăng lữ Huế đã thay tên chùa Thuyền Tôn bằng Thiền Tôn).
Hình ảnh người chèo thuyền đã được làm đẹp qua tác phẩm Câu Chuyện của Dòng Sông mà Phùng Khánh và Phùng Thăng dịch từ tác phẩm Shidartha của Hermann Hesse. Sáng lập viên ngành Pháp Hoa ở Nhật (Nichiren Shu) tám trăm năm trước viết rằng Phật Thích Ca là người đóng thuyền và Ngài làm tài công chèo thuyền đưa chúng sinh qua biển khổ.
Tôi không có ý tâng bốc ngành giáo, cái ngành mà các bà mẹ Huế xem là nơi lý tưởng để con gái mình gá nghĩa Tào Khang nên đôi nên đũa. Nói về khi VĐH Huế mới thành lập, nếu bạn xưng là sinh viên thì các bà hỏi ngay sư phạm gì. Nếu bạn khai là văn khoa hay luật khoa thì "ọt rơ", đá bậy ra ngoài; văn khoa tru với gió, luật khoa khi mô thành "a vô ca" nói dốc có bằng cấp, đừng đến mất may xưa con gái tui.
Nếu cùng theo lý tưởng đưa người qua đến bến giác thì các thầy cô, không kể tôn giáo, đi theo dấu chân ông Cồ Đàm. Mà ông Cồ Đàm theo tôi là một nhà lãnh đạo, chỉ mượn cái danh từ quá sức bị lạm dụng.
Theo nghĩa nhân bản hiện đại, nhà lãnh đạo hằng lo nghĩ giúp cho những kẻ theo mình có thể biến những tiềm năng cá nhân thành những thực thể. (Relentlessly, pondering how to help followers to turn his or her potential into reality, possibility). Thật vậy, ông Cồ Đàm cần được xếp ngồi chung với thầy cô giáo. Hơn hai ngàn năm rồi ông Cồ Đàm có lời tâm huyết: ta thường nghĩ lấy gì cho chúng sinh đạt đạo lý cao xa và chóng thành Phật (đắc nhập vô thượng đạo, tốc thành tựu Phật thân).
Các thầy các cô cũng vậy, giúp cho trẻ thơ khai sáng tình người và được khai sinh làm người, làm người là khả thể lớn nhất, chính là thành tựu Phật thân, rất tiếc, và xin lỗi, phải mượn một thuật ngữ PG.
&
Vào thời lắm người cứ nhìn ra đường thấy thầy giáo áo đen đi qua mới biết chừng mấy giờ, nhà tôi có được cái đồng hồ số La Mã. Nhà còn có thêm cuốn lịch, chúng tôi chỉ đọc mấy con số, còn lại toàn chữ Hán. Cha tôi, tuổi Tý sinh 1901 cùng năm với ông Ngô Đình Diệm, buổi sáng thức dậy việc đầu tiên ông làm là lột tờ lịch, đốt ngay. Lý do: không để tờ lịch bị làm ô uế nơi cái hố xí sau vườn; tờ lịch mang chữ của thánh hiền.
Cha tôi học Quốc Tử Giám cho đến khi trường đóng cửa rồi ra Hà Nội theo tây học, thế nào ông cũng gọi Khổng Tử là bậc thầy, vạn thế sư biểu. Quân sư phụ: thầy cao hơn cha, chỉ sau vua. Nếu sống đến ngày nay e ông sẽ khổ lắm khi thấy báo Tàu la liệt ngoài đường.
Tôi hiện sống trong núi, có khi tưởng mình đang sống trong hang Ngu Công nên không thấy thực sự các hình thái của mối tương tác giữa người dạy và người đi học. Nhưng chắc chắn mối liên hệ nầy không trừu tượng và khắc khổ như trường hợp cha tôi. Từ hang núi, tôi thấy màu hồng, không lạnh lùng như cha tôi.
Tôi đã đọc vô số điều kinh tởm trên thị trường giáo dục. Nhà trường không còn là nơi êm thấm như xưa. Chuyện nói không cùng, tin giả tin thật. Nếu là những tin thật thì quá thật (trop vrai, too real) và xem như tin giả. Thầy cô giáo không còn như xưa trong tâm trí người đời mặc dầu có quá nhiều cố gắng tuyên truyền phục hồi thời vàng son nầy. Chuyện cứ để đó rồi xem sau ra sao.
Dự án giáo dục có mục cho phép nữ sinh bán dâm hai lần, qua lần thứ ba thì bị đuổi, bán dâm cho ai, chỗ nào?
Tin (?) email nầy làm tôi nhớ mấy bài thơ dị hình về nhà trường.
Tập thơ “Thành Phố Dịu Dàng” đã giúp tác giả Nguyễn Nhuận Minh đoạt giải nhất của tỉnh Quảng Ninh (có vịnh Hạ Long). Hội đồng quyết định vì hai bài thơ ngắn.
1- “Những điều ấy":
Tin (?) email nầy làm tôi nhớ mấy bài thơ dị hình về nhà trường.
Tập thơ “Thành Phố Dịu Dàng” đã giúp tác giả Nguyễn Nhuận Minh đoạt giải nhất của tỉnh Quảng Ninh (có vịnh Hạ Long). Hội đồng quyết định vì hai bài thơ ngắn.
1- “Những điều ấy":
Yêu ai thì bịa cho họ lắm điều hay
Ghét ai thì vu cho họ nhiều lầm lỗi.
Tôi nhận ra những điều ấy trong sách giáo khoa Dạy các thế hệ trẻ con về sự trung thực...
2. "Lúc ấy":
2. "Lúc ấy":
Một học sinh lớp 12 đuổi đâm thầy giáo.
Anh chạy theo can
Và bất ngờ bị đâm thủng ngực.
Lúc ấy trên truyền hình đang có cuộc mít tinh
Ca ngợi nền giáo dục của chúng ta vô cùng ưu việt!
Sau khi sống được gần hai năm, tập thơ bị thu hồi vì hai bài có giải thưởng nêu trên. Cứ xem lời tác giả là đúng, thì ông thầy và học trò trong bài thơ sống trong địa ngục.
*
Để khỏi bịn rịn, nhiều nước đã quan niệm thầy giáo là người biết nhiều hơn học trò, người mang kiến thức truyền lại, cái bị đựng những thứ ấy. Rồi ra, tầng lớp nầy có thể được bị thay thế như máy móc ngày xưa đã thay công nhân, thay thế bằng internet v.v.... Óc quản trị khoa học sẽ thích thú vì bớt người, không phải lo các vụ quấy nhiễu tính dục, phải bồi thường và mang tiếng; khỏi cảnh Vòng Tay Học Trò ôm riết ông thầy nghẹt thở, như thầy Cung Giũ Nguyên, Nha Trang.
Thật ra, biến một vị trí thần thánh thành một cái “job” không nghĩa đã đánh mất giá trị của “job holder”. Thầy cô có chút lương tâm vẫn phải nhét thêm cái bị cho đầy, không như một cô giáo đã trả lời Khái Hưng là một nhân vật của Kim Dung múa kiếm như gió rít đêm đông. Muốn dạy một, thầy phải biết mười.
Tôi vẫn nghĩ thầy giáo của chính tôi là bất cứ ai nói với tâm nguyện vì sự thật, chỉ có sự thật, không gì khác hơn sự thật.
Tôi không nghĩ lớp người gọi là thầy cô giáo sẽ biến mất, thích ứng với thời đại mà vẫn giữ lý tưởng hướng dẫn; cho dù hoàn cảnh không cho phép, vẫn giữ trong lương tâm âm thầm ý nguyện cao đẹp của một nhà lãnh đạo, giúp kẻ khác biến tiềm năng bẫm sinh thành kết quả hữu ích.
Với tôi, ai cũng là thầy của tôi, không kể bằng cấp, địa vị xã hội.Tam nhân đồng hành tất hữu ngã sư. Xin các thầy cô hướng dẫn tôi và lãnh đạo tôi rời bờ u mê, đưa qua bên kia sông; bên kia sông là ánh mặt trời. Trân trọng,
No comments:
Post a Comment