FLEXIBLE REALISM

ngoại giao thực tiển uyển chuyển

Linda Kinstler • New York Times Jan 9, 2026


Sau vụ đột kích bắt Maduro, phụ tá của Trump, Stephen Miller tự nhiên thoải mái trình bày quan điểm của WH khi trả lời phỏng vấn của CNN: Chúng ta sống trong một thế giới hiện thực được cai quản bởi sức mạnh, bởi vũ lực, bởi quyền lực. Đó là luật sắt từ khi có thời gian.
Những lời ấy phản ảnh trung thực lời của Trump sau vụ bắt vợ chồng Maduro dẫn độ về Mỹ. Ông nói tác vụ nầy có nghĩa rằng luật sắt đã quyết định thành hình uy quyền toàn cầu. "Tôi không cần luật quốc tế." 
Hôm sau, ông tuyên bố: HK không cho phép một cường quốc nào tước đoạt quyền lợi của dân chúng Mỹ, đẩy HK vào xó kẹt hay ra khỏi bán cầu nầy. Trong chiến lược an ninh quốc gia mới, việc HK thống lãnh Tây Bán Cầu không còn ai thắc mắc hạch hỏi". Như vậy muốn tái lập sự thống lãnh nầy, HK sẽ làm sống lại chủ thuyết Monroe từ năm 1823.

Kỷ yếu National Security Strategy* công bố cuối năm 2025 nêu ra một danh tự mới định danh một trong những nguyên tắc căn bản của chính sách đối ngoại: đường lối hiện thực uyển chuyển (flexible realism). HK sẽ thực hiện hòa bình bằng sức mạnh, không can thiệp, bảo vệ chủ quyền của các quốc gia. Tài liệu nầy tái xác nhận sự thống lãnh của HK ở Tây Bán Cầu.

Theo kỷ yếu nầy, không có gì mâu thuẩn hay hay sai quấy trong hành động đối ứng một tệ trạng hay hợp tác với các chính thể không dân chủ, nếu phục vụ quyền lợi quốc gia. Đọc hết tài liệu ngắn nầy, chúng ta sẽ thấy thế giới quan của HK; ấy là Tây Bán Cầu là vùng vô cùng quan trọng của HK; và đó là một thế giới quan thực tiển.

Trump họp báo, Miller đứng bên cạnh

Trường phái thực tiển nầy không tin vào tiềm năng một thứ luật pháp quốc tế có thể cưởng ép các quốc gia hành sử tử tế, có trật tự; trái lại thế giới là một khối bất khả trị. Trong khi giới học thuật cho rằng chủ thuyết thực tiển là công nhận thế giới nó là như vậy, cần chấp nhận thì Trump và quần thần xem thực tiển là một cách vẽ lại bản đồ thế giới để tránh tiếng chủ nghĩa đế quốc Mỹ, là lời biện hộ cho các hành vi bạo lực.

Chủ thuyết Monroe được dùng như căn bản lý thuyết của trường phái thực tiển nầy. Nguyên khởi chủ thuyết nầy viết ra giấy nhằm ngăn chận các nước Âu Châu thuộc địa hóa Tây Bán Cầu, rồi được dùng trong thế kỷ 20 như một công cụ biện minh các sự can thiệp quân sự của HK. HK đã nại lý thuyết nầy để năm 1941 chiếm Greenland để đảo nầy không mất vào tay Hitler. Từ ngày đó đến giờ HK vẫn có quân đồn trú ở đấy, và ngày nay Trump muốn dùng tiền lệ trên để đòi sáp nhập Greenland bằng mọi cách.

Chính phủ Mỹ đã làm cuộc "thí nghiệm lớn", do đó đã đổi thay nền ngoại giao. Bộ trưởng QP Pete Hegseth nói: HK đang đánh dấu một kỷ nguyên mới với chủ trương hiện thực, cương nghị, cứng như đồng. Đường lối hiện thực dựa trên luật của sức mạnh nay là chính sách chính thức của HK; và việc đột kích bắt Maduro là một sản phẩm áp dụng.

Hải quân HK ngoài khôi Venezuela

Ursula Leyden, chủ tịch Liên Âu nói rằng Âu Châu cần nhận chân một thực tế của thế giới ngày nay và ứng xử thích đáng. Ngoại trưởng Singapore nói rằng trật tự quốc tế đặt trên luật lệ nay đã chuyển vào thời đại thế giới chia thành từng khối chi phối bởi các đại cường. Trump không mô tả thế giới như hiện thực mà ông đã tạo ra một thế giới mới.

Sau Thế Chiến 2, chủ trương hiện thực đã là khung sườn suy nghĩ về bản chất của chính trị. Sự thất bại của Cộng Hòa Weimar, của Hội Quốc Liên và sự diệt chủng Do Thái đã làm cho một thế hệ học giả chính trị học - gồm có Hans Morgenthau, Paul Nitze, Henry Kissinger và Reinhold Niebuhr -  đi đến kết luận rằng tại căn bản chính trị không thuần lý và rằng quốc gia nhà nước từ trong cốt tủy không phải là một năng lực làm việc tốt lành. Các học giả nầy đã xây dựng một triết lý quan hệ quốc tế trên quan niệm rằng chính trị đại cường là một thực thể sống.

Lối suy nghĩ thực tiển ấy chiếm vị thế hàng đầu suốt Chiến Tranh Lạnh, lúc HK và Liên Xô là hai thế lực bá quyền kình chống nhau. NATO thành hình là phản tác thực tế mối đe dọa hạch nhân của Nga Sô. Sau khi đế quốc Nga sụp đổ, chủ thuyết hiện thực không được ưu ái như xưa vì thế giới bước vào giai đoạn chỉ có một cực duy nhất.

Tuy có danh xưng gần với thuyết thực tế của HK, các nhà realists thực tế hơn và hòa bình hơn. Các cường quốc phải biết giới hạn của mình về tài nguyên, về chính trị trong vùng, về nguồn nhân lực. Việc dùng quá độ sức mạnh với kẻ yếu sẽ đến thảm họa. Xưa Athens đã dùng và Hy Lạp đã lụn bại mất uy thế nhường địa bàn cho đế quốc La Mã. Gần hơn nữa, HK đã phung phí không có kết quả ở VN, Iraq, Afganistan.

Kỷ yếu National Security Strategie chỉ là bộ mặt mới, viết thành văn đường lối ngoại giao can thiệp, bắt đầu từ thời Roosevelt với quan niệm an ninh quốc gia thay quan niệm quyền lợi quốc gia. Tài liệu nầy mang hình thức một bạch thư, nói rõ đường lối ngoại giao chính thức của chính phủ đương thời. Nếu ngừng ở chỗ nầy thì tạm yên. Nhưng sẽ tạo nên nhiều hậu quả nếu dùng làm phương tiện biện giải mọi hành động thái quá theo châm ngôn xưa của Hy Lạp: "kẻ mạnh có thể làm bất cứ điều gì và kẻ yếu chỉ có việc chịu đựng".

 pdf National Security Strategy